Η περίοδος του μητρικού θηλασμού είναι μία από τις πιο απαιτητικές φάσεις στη ζωή μιας γυναίκας, καθώς οι ενεργειακές και διατροφικές της ανάγκες αυξάνονται σημαντικά. Η διατροφή της θηλάζουσας δεν συμβάλλει μόνο στη διατήρηση της δικής της υγείας, αλλά επηρεάζει και τη συγκέντρωση ορισμένων πολύτιμων θρεπτικών συστατικών του μητρικού γάλακτος, το οποίο αποτελεί την ιδανική τροφή για το βρέφος κατά τους πρώτους μήνες της ζωής του.
Αν και ο οργανισμός της μητέρας ρυθμίζει με εντυπωσιακό τρόπο τη σύσταση του μητρικού γάλακτος, η επαρκής πρόσληψη συγκεκριμένων βιταμινών, μετάλλων και ωφέλιμων λιπαρών οξέων παραμένει ιδιαίτερα σημαντική κατά τη διάρκεια της γαλουχίας. Μια ισορροπημένη διατροφή και η σωστή ενυδάτωση συμβάλλουν στην κάλυψη των αυξημένων αναγκών της μητέρας, υποστηρίζοντας παράλληλα τη φυσιολογική ανάπτυξη του βρέφους.
Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού, η οποία γιορτάζεται κάθε χρόνο την πρώτη εβδομάδα του Αυγούστου και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παγκόσμιες πρωτοβουλίες προαγωγής της υγείας, υπενθυμίζεται η σημασία της ενημέρωσης γύρω από τον θηλασμό και τα πολλαπλά οφέλη του τόσο για τη μητέρα όσο και για το παιδί.
Δείτε επίσης
Tι μαγειρεύουμε για τα παιδιά το καλοκαίρι (+6 θρεπτικές συνταγές)
Η σωστή διατροφή της νέας μαμάς
Η περίοδος της γαλουχίας χαρακτηρίζεται από αυξημένες ενεργειακές και διατροφικές απαιτήσεις. Σύμφωνα με τις διεθνείς συστάσεις, οι ενεργειακές ανάγκες μιας αποκλειστικά θηλάζουσας γυναίκας αυξάνονται κατά περίπου 330–400 kcal ημερησίως, ανάλογα με τον δείκτη μάζας σώματος, τη διάρκεια της γαλουχίας και τη σωματική δραστηριότητα.
Η κάλυψη των αναγκών αυτών πρέπει να επιτυγχάνεται μέσω μιας ισορροπημένης διατροφής και όχι μέσω της υπερβολικής κατανάλωσης τροφής.
Η διατροφή της μητέρας επηρεάζει κυρίως τη συγκέντρωση ορισμένων μικροθρεπτικών συστατικών και των λιπαρών οξέων στο μητρικό γάλα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επαρκής πρόσληψη:
• Ω-3 λιπαρών οξέων και ειδικότερα του δοκοσαεξαενοϊκού οξέος (DHA), τα οποία συμβάλλουν στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και της όρασης του βρέφους
• Ιωδίου
• Βιταμίνης D
• Βιταμίνης Β12
• Χολίνης
• Ασβεστίου
• Σιδήρου
Κατά τον πρώτο μήνα του θηλασμού, συνιστάται η προσεκτική κατανάλωση ορισμένων τροφών, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να σχετίζονται με γαστρεντερική δυσφορία ή κολικούς στο βρέφος. Τέτοιες τροφές περιλαμβάνουν τα όσπρια, το μπρόκολο, το κρεμμύδι, το κουνουπίδι, τα καυτερά κ.ά.
Ταυτόχρονα, η επαρκής ενυδάτωση είναι ιδιαίτερα σημαντική κατά τη διάρκεια του μητρικού θηλασμού, καθώς οι ανάγκες του οργανισμού σε υγρά είναι αυξημένες. Η μητέρα καλό είναι να φροντίζει για τη συστηματική πρόσληψη υγρών, οι ανάγκες των οποίων, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων, αυξάνονται κατά περίπου 600–700 mL ημερησίως.
Αυτό, πέρα από την πρόσληψη υγρών, μπορεί να επιτευχθεί και μέσω της κατανάλωσης:
• Διαφόρων smoothies
• Χυμών από φρέσκα λαχανικά, φρέσκα φρούτα ή συνδυασμό αυτών
• Κρύας ή ζεστής σούπας
• Συγκεκριμένων βοτάνων που ενδείκνυνται
Προσοχή:
• Όσον αφορά την καφεΐνη, συνιστάται η πρόσληψή της να μην υπερβαίνει τα 300 mg ημερησίως (όχι πάνω από 1-2 καφέδες την ημέρα), καθώς μεγαλύτερες ποσότητες ενδέχεται να προκαλέσουν ευερεθιστότητα ή διαταραχές ύπνου σε ορισμένα βρέφη.
• Αποφεύγεται η κατανάλωση αλκοόλ κατά τον θηλασμό, καθώς η αιθανόλη περνά στο μητρικό γάλα και μπορεί να επηρεάσει το νευρολογικό σύστημα του βρέφους.
Δείτε επίσης
Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα στην παιδική διατροφή – Όταν το σνακ δεν είναι τόσο αθώο
Ποια είναι η σύσταση του μητρικού γάλακτος;
Η σύσταση του μητρικού γάλακτος μεταβάλλεται συνεχώς ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του βρέφους και, σε αντίθεση με τα υποκατάστατα μητρικού γάλακτος, περιέχει:
• Ανοσολογικούς παράγοντες.
• Αυξητικούς παράγοντες.
• Ένζυμα.
• Ορμόνες.
• Ζωντανά κύτταρα, τα οποία συμβάλλουν στην προστασία από λοιμώξεις και στην ομαλή ανάπτυξη του οργανισμού.
Τα μακροθρεπτικά συστατικά που περιέχονται στο μητρικό γάλα είναι:
Πρωτεΐνες: Χαρακτηρίζονται από υψηλή βιολογική αξία και εύκολη πέψη, ενώ περιλαμβάνουν σημαντικά λειτουργικά μόρια, όπως η λακτοφερρίνη, η λυσοζύμη και η εκκριτική ανοσοσφαιρίνη Α (sIgA), που προστατεύουν το βρέφος από παθογόνους μικροοργανισμούς.
Λιπίδια: Αποτελούν τη σημαντικότερη πηγή ενέργειας και είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα μακράς αλύσου, όπως το DHA και το ARA, τα οποία συμβάλλουν στη νευρογνωστική ανάπτυξη του βρέφους.
Υδατάνθρακες: Κύριος υδατάνθρακας είναι η λακτόζη, η οποία καλύπτει σημαντικό μέρος των ενεργειακών αναγκών του βρέφους και διευκολύνει την απορρόφηση του ασβεστίου. Παράλληλα, το μητρικό γάλα περιέχει ανθρώπινους ολιγοσακχαρίτες (HMOs), οι οποίοι δρουν ως πρεβιοτικά, ευνοώντας την ανάπτυξη ωφέλιμων βακτηρίων και συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός υγιούς εντερικού μικροβιώματος.
Εκτός από τα μακροθρεπτικά συστατικά, το μητρικό γάλα περιέχει:
• Βιταμίνες.
• Μέταλλα.
• Αυξητικούς παράγοντες.
• Ένζυμα.
• Κυτταροκίνες.
• Αντιοξειδωτικές ουσίες.
• Ζωντανά ανοσοκύτταρα.
Η σύνθετη αυτή βιολογική σύσταση καθιστά το μητρικό γάλα όχι μόνο πλήρη τροφή, αλλά και έναν σημαντικό παράγοντα προστασίας και ρύθμισης της ανάπτυξης του βρέφους, γεγονός που δεν μπορεί να αναπαραχθεί πλήρως από κανένα υποκατάστατο γάλακτος.
Τα κύρια συστατικά του μητρικού γάλακτος και οι λειτουργίες τους
1. Πρωτεΐνες (καζεΐνη, πρωτεΐνες ορού): Παρέχουν απαραίτητα αμινοξέα για την ανάπτυξη και την επιδιόρθωση των ιστών.
2. Λακτοφερρίνη: Δεσμεύει τον σίδηρο, αναστέλλει την ανάπτυξη παθογόνων μικροοργανισμών και ενισχύει την ανοσία.
3. Εκκριτική ανοσοσφαιρίνη Α (sIgA): Προστατεύει τους βλεννογόνους από βακτήρια και ιούς χωρίς να προκαλεί φλεγμονή.
4. Λυσοζύμη: Ένζυμο με αντιβακτηριακή δράση έναντι πολλών παθογόνων μικροοργανισμών.
5. Λιπίδια: Αποτελούν την κύρια πηγή ενέργειας του βρέφους και συμβάλλουν στην ανάπτυξη του νευρικού συστήματος.
6. DHA και ARA: Συμβάλλουν στη φυσιολογική ανάπτυξη του εγκεφάλου και της όρασης.
7. Λακτόζη: Παρέχει ενέργεια και διευκολύνει την απορρόφηση του ασβεστίου.
8. Ολιγοσακχαρίτες μητρικού γάλακτος (HMOs): Δρουν ως πρεβιοτικά, ενισχύουν το εντερικό μικροβίωμα και εμποδίζουν την προσκόλληση παθογόνων μικροοργανισμών.
9. Βιταμίνες και μέταλλα: Συμμετέχουν στον μεταβολισμό, στην ανάπτυξη και στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
10. Ζωντανά ανοσοκύτταρα και αυξητικοί παράγοντες: Υποστηρίζουν την ωρίμανση του ανοσοποιητικού και του γαστρεντερικού συστήματος του βρέφους.
Ποια είναι τα οφέλη του μητρικού θηλασμού;
Ο συναισθηματικός δεσμός μεταξύ μητέρας και παιδιού ενισχύεται μέσα από τη σωματική επαφή. Η ανταπόκριση της μητέρας στις ανάγκες του βρέφους και η φροντίδα της κατά τη διάρκεια της σίτισης ενισχύουν την ασφάλεια, την εμπιστοσύνη και τη συναισθηματική σύνδεση.
Για τη μητέρα, τα οφέλη είναι εξίσου σημαντικά, καθώς ο παρατεταμένος θηλασμός έχει συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών, σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 και υπέρτασης.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο αποκλειστικός θηλασμός κατά τους πρώτους έξι μήνες της ζωής αποτελεί τη μέθοδο σίτισης με τη μεγαλύτερη δυνητική επίδραση στη μείωση της παιδικής θνησιμότητας. Βάσει μελετών, ο μητρικός θηλασμός ασκεί προστατευτική δράση έναντι της παιδικής παχυσαρκίας, καθώς επίσης σχετίζεται με καλύτερη γνωστική ανάπτυξη.
*Η Κλεοπάτρα Αρέστη είναι Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, Υποψήφια Διδάκτωρ του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών, MSc. Αθλητική Διατροφή, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Master Practitioner on Eating Disorders & Obesity
Δείτε επίσης:
Tι μαγειρεύουμε για τα παιδιά το καλοκαίρι (+6 θρεπτικές συνταγές)
